Thủ môn là gì? Đôi nét về vị trí thủ môn trong bộ môn bóng đá

Thủ môn là gì? Đôi nét về vị trí thủ môn trong bộ môn bóng đá

Trong một đội hình bóng đá hoàn chỉnh, vị trí thủ môn là gì? Thủ môn là một trong những vị trí đặc biệt quan trọng giúp khung thành đội nhà được bảo vệ an toàn và không bị thủng lưới. Thế nhưng, vị trí này cũng có những đặc biệt, nguyên tắc, luật lệ riêng biệt. Bài viết sau đây của 188bet sẽ bật mí chi tiết đến bạn những thông tin thú vị liên quan đến vị trí thủ môn cũng như việc nếu thủ môn bị thẻ đỏ thì sao hay thủ môn có được bắt bóng ngoài vòng cấm địa hay không? Hãy cùng nhau khám phá nhé!

Định nghĩa thủ môn là gì?

Thủ môn trong bóng đá còn được gọi là thủ thành. Thủ môn sẽ có vị trí đứng cuối cùng trong hàng hậu vệ. Cụ thể là sẽ đứng giữa hàng tấn công của đội đối phương và khung thành của đội mình.

Nhiệm vụ quan trọng nhất của thủ môn chính là ngăn cản, cản phá những pha bóng của đối thủ để bảo vệ khung thành của đội mình. Trong bóng đá, chỉ có cầu thủ đảm nhận vị trí thủ môn mới được phép sử dụng tay và cánh tay để chạm bóng trong suốt toàn bộ thời gian thi đấu. Tuy nhiên, phạm vi sử dụng tay chạm bóng chỉ được xảy ra trong khu vực vòng cấm địa của đội nhà mà thôi.

Chia sẻ đôi nét về thủ môn là gì?
Chia sẻ đôi nét về thủ môn là gì?

Chính vì điều này mà khi thủ môn bắt bóng bằng tay ngoài vòng cấm địa hay thủ môn dùng tay ngoài vòng cấm  sẽ bị coi là phạm lỗi và bị phạt. Thủ môn có vai trò hết sức quan trọng trong một đội bóng. Nếu như thủ môn không bảo vệ được lưới nhà, không cản phá được những cú sút từ đối thủ thì việc thủng lưới nhà và nhận về các bàn thua là điều chắc chắn sẽ xảy ra. Trong thi đấu, thủ môn thường sẽ mắc phải một vài lỗi chẳng hạn như lỗi thủ môn bắt bóng ngoài vòng cấm địa, thủ môn chạm tay ngoài vòng cấm hay thủ môn ra ngoài vòng cấm phạm lỗi.

Như vậy, nếu thủ môn bị thẻ đỏ thì sao? Trong trường hợp nếu thủ môn bị phạt thẻ đỏ hoặc bị chấn thương không thể thi đấu thì vị trí này cần phải được thay thế bởi một cầu thủ khác. Tuy nhiên, trường hợp này chỉ được áp dụng khi đội bóng không còn lượt thay người hoặc không còn thủ môn để thay thế. Ngoài ra, phải có sự khác nhau về màu áo giữa thủ môn đội mình với đồng đội, đối thủ cũng như trọng tài.

Sự hình thành và thay đổi của vị trí thủ môn

Giai đoạn đầu

Tương tự như những môn thể thao khác, vị trí chiến thuật trong bóng đá cũng đã có nhiều sự thay đổi kể từ ngày hình thành cho đến nay. Có một số vị trí mới đã được ra đời và thay thế vào những vị trí cũ. Tuy nhiên, trong đó vị trí thủ môn vẫn luôn được giữ nguyên và chưa hề có sự thay đổi nào kể từ khi hình thành cho đến hiện tại.

Từ những ngày đầu tiên bộ môn bóng đá ra đời, người ta đã lên ý tưởng và hình thành nên một đội hình thi đấu có tính hệ thống. Ở đó, các cầu thủ đều giữ một vai trò quan trọng về mặt tấn công hoặc phòng thủ. Và đặc biệt, một vài thành viên đã được đội bóng cắt cử chơi bóng ở các vị trí có nhiệm vụ không khác gì thủ môn.

Bắt đầu từ năm 1581, cách thức bố trí các vị trí của cầu thủ trong một đội bóng đã được Richard Mulcaster miêu tả lại vô cùng cụ thể. Thế nhưng khi đó, thủ môn lại là vị trí không được nhắc đến. Mãi cho đến năm 1602, khi Cornish Hurling miêu tả lại thì thủ môn mới chính thức được nhắc đến.

Giai đoạn đầu của sự hình thành nên vị trí thủ môn
Giai đoạn đầu của sự hình thành nên vị trí thủ môn

Đối với vị trí thủ môn bảo vệ khung thành này, Carew đã miêu tả như sau: “ Họ sử dụng hai bụi cây cắm xuống đất với khoảng cách từ tám hoặc mười foot. Từ vị trí này tính đến phía đối diện sẽ cách khoảng 200 hoặc 240 feet. Và nó có tên gọi là “gôn”. Họ sử dụng cách rút thăm để chọn đội cho “gôn”. Tại đây sẽ có người bảo vệ “gôn” và thường sẽ là người có kỹ năng cản ném tốt nhất”.

Một vài mô tả

Vào thế kỷ 16, trong văn học Anh cũng đã miêu tả đôi nét về việc ghi bàn. Ví dụ như vở kịch “The Blind Beggar of Bethnal Green” (Phiên dịch: Tên ăn xin mù của Bethnal Green) của John Day được công chiếu vào năm 1600 và xuất bản vào năm 1965. Trong vở kịch này đã xuất hiện đoạn “Tôi sẽ ghi bàn tại trò camp-ball”. Đây được biết đến là một loại bóng đá khá phổ biến ở Đông Anglia.

Hay vào năm 1963, trong một bài thơ của Michael Drayton đã nói rằng “When the Ball to throw, And drive it to the Gole, in squadrons forth they goe”. Như vậy, có thể nhận ra rằng ở các bộ môn thể thao có khung thành ghi điểm thì chắc chắn bộ môn đó sẽ cần phải có đến vị trí thủ môn. Ngoài ra, năm 1633, cụm từ “giữ gôn” cũng được được David Wedderburn đề cập đến. Tuy nhiên, so với vị trí thủ môn như hiện nay thì cụm từ này không có nghĩa giống nhau hoàn toàn. Bởi vì trong một trận đấu, thủ môn sẽ có vị trí cố định và có được áp dụng những quy định, quy tắc riêng.

Chính vì vậy mà vị trí thủ môn sẽ phải tuân theo các nguyên tắc phạm lỗi đã được đặt ra như thủ môn dùng tay ngoài vòng cấm, thủ môn chạm tay ngoài vòng cấm hay thủ môn ra ngoài vòng cấm phạm lỗi,… Còn vị trí “giữ gôn” chỉ đơn giản là một vị trí đảm nhận nhiệm vụ mà bất kỳ ai cũng có thể đảm nhiệm khi đứng đang gần khung thành. Theo tiếng Latin, cụm từ “metum” được sử dụng ở đây có nghĩa là vật để đánh dấu giai đoạn cuối của một cuộc đua ngựa.

Giai đoạn có sự thay đổi

Lúc đầu, vị trí thủ môn sẽ được chơi ở giữa hai cột gôn với lối chơi hạn chế và không có sự linh hoạt trừ những lúc họ cản phá được các pha sút bóng của đối thủ. Tuy nhiên, trải qua nhiều năm phát triển thì vị trí, vai trò, nhiệm vụ cũng như cách thức thi đấu của vị trí thủ môn đã có những sự thay đổi tích cực.

Theo như luật chơi ở giai đoạn đầu, thủ môn sẽ chỉ được phép cầm bóng ở khu vực sân bóng của đội nhà. Nhưng đến năm 1912, luật lệ này đã được điều chỉnh lại. Trong đó, thủ môn sẽ bị hạn chế việc sử dụng tay và phạm vi sử dụng chỉ xảy ra tại vùng cấm địa và khung thành. Do vậy, các câu hỏi về việc liệu rằng thủ môn có được bắt bóng ngoài vòng cấm địa không hay thủ môn dùng tay ngoài vòng cấm thì có bị phạt không đã xuất hiện. Và câu trả lời ở đây chính là không. Nếu trường hợp này xảy ra thì có nghĩa thủ môn này đã phạm luật.

Giải mã thủ môn có được bắt bóng ngoài vòng cấm địa hay không?
Giải mã thủ môn có được bắt bóng ngoài vòng cấm địa hay không?

Vào năm 1992, Hội đồng Thế giới đã đi đến những quyết định về việc điều chỉnh và thay đổi các luật lệ bóng đá. Khi đó, thủ môn là vị trí được thay đổi và cải biến nhiều nhất. Đặc biệt nhất là luật chuyển về. Nguyên tắc này nói về việc ngăn cấm thủ môn sử dụng tay để đón bóng khi được đồng đội chuyền về mà không thực hiện bằng ngực, vai, đầu. Chính vì thế mà trong thi đấu, thủ môn cần phải tỉnh táo và có kỹ thuật chính xác để gia tăng khả năng kiểm soát, khống chế bóng của mình.

Chia sẻ về kỹ thuật chơi và vị trí chơi của thủ môn

Sau khi tìm hiểu về định nghĩa thủ môn là gì thì sau đây 188bet sẽ chia sẻ đến bạn các kỹ thuật và vị trí chơi của thủ môn.

Thủ môn được biết đến là một vị trí đặc biệt và cực kỳ quan trọng trong mỗi trận bóng. Nếu như các cầu thủ ở vị trí khác chỉ cần sử dụng chân để điều khiển và kiểm soát bóng thì thủ môn sẽ là vị trí có thể sử dụng bất kỳ bộ phận cơ thể nào để đỡ bóng. Tuy nhiên, cần lưu ý thủ môn chỉ được thực hiện điều này trong vòng cấm địa của đội mình mà thôi. Thủ môn tuyệt đối sẽ không phép sử dụng cánh tay, bàn tay để chơi bóng khi ở ngoài khu vực cấm địa.

Mặc dù hiện nay các quy định, luật lệ bóng đá đã có một số đặc quyền riêng biệt dành cho thủ môn. Thế nhưng, ngoài việc trong khu vực cấm địa họ được sử dụng tay thì thủ môn vẫn phải tuân thủ các luật lệ và nguyên tắc bóng đá như những cầu thủ khác. Với vị trí này, thủ môn cũng sẽ có những sự ảnh hưởng nhất định đến chiến lược thi đấu, lối chơi cũng như hướng tấn công của đội bóng.

Các tình huống phạm lỗi

Giống với những vị trí khác, vị trí thủ môn cũng sẽ được áp dụng các quy định phạt khi phạm lỗi. Nếu vậy thì khi bị phạm lỗi hay nếu thủ môn bị thẻ đỏ thì sao?

Nếu như tiền đạo đối thủ đang dâng cao tấn công nhưng lại bị thủ môn phạm lỗi trong khu vực cấm địa và bị thương thì thủ môn sẽ bị phạt nhận thẻ đỏ trực tiếp. Các trường hợp thủ môn phạm lỗi trong vòng cấm địa đã xảy ra khá nhiều và gây ra những chấn thương nghiêm trọng. Đã có một số trường hợp cầu thủ đội bạn bị thủ môn xoạc bóng dẫn đến chấn thương nghiêm trọng phải giải nghệ.

Lỗi thủ môn bắt bóng ngoài vòng cấm địa thường xảy ra
Lỗi thủ môn bắt bóng ngoài vòng cấm địa thường xảy ra

Các tình huống đặc biệt

Đối với vị trí thủ môn, người đảm nhận vị trí này không nhất thiết chỉ được di chuyển trong vòng cấm địa. Thủ môn có thể chơi ở các vị trí khác, cụ thể là vị trí hậu vệ để có thể tăng cường bảo vệ trong một vài tình huống đặc biệt của trận đấu. Đã có rất nhiều thủ môn đảm nhiệm thêm vai trò chơi ở khu vực ngoài cấm địa nhờ vào khả năng bằng chân điêu luyện của họ.

Tuy nhiên, cũng chính vì lý do này mà đã có rất nhiều tình huống thủ môn bị phạm lỗi khi ra khỏi vòng cấm địa. Chẳng hạn là một vài cái tên như Rene Higuita đến từ Colombia, Bruce Grobbelaar của Liverpool hay Jorge Campos đến từ Mexico. Trong một trận bóng, việc thủ môn băng ra khỏi vòng cấm địa để thi đấu và ghi được các bàn thắng nhờ vào việc sút xa không phải là điều khá xa lạ. Thậm chí đã có nhiều trường hợp thủ môn còn lao lên tấn công ở phía của sân của đối thủ nhằm tạo nên tình thế áp đảo về mặt số lượng cầu thủ.

Tuy nhiên, việc lao lên tấn công kiểu này được đánh giá khá là mạo hiểm. Do đó, các tình huống này chỉ thường xuyên hiện ở những giây phút gần kết thúc trận đấu để kiến tạo bàn thắng cho đội nhà. Hoặc tình huống này cũng có thể xảy ra khi đội nhà đang bị thiếu người và không còn quan trọng đến vấn đề cách biệt tỷ số. Với lối chơi này, để có được thành công thì rất hiếm nhưng không phải là không có. Trong lịch sử bóng đá, đã có rất nhiều thủ môn đã mang về cho đội nhà bàn thắng nhờ vào các tình huống như thế này. Ví dụ như  Mart Poom, Michelangelo Rampulla, Mark Crossley, Marco Amelia, Andrés Palop, Brad Friedel, Alisson, Jens Lehmann, Massimo Taibi, Peter Schmeichel,….

Các tình huống ghi bàn

Bên cạnh việc thủ môn ra khỏi vùng cấm địa bắt bóng mà 188bet vừa chia sẻ thì đôi khi, trong tình huống đó thủ môn tạo ra những bàn thắng không thể ngờ tới tại chính vòng cấm địa chỉ nhờ vào một pha phát bóng. Phần lớn tình huống ghi bàn này sẽ xảy ra khi trái bóng trong quá trình di chuyển đã đập xuống đất và khiến cho đối thủ không thể phán đoán đúng hướng và bắt được bóng. Một tình huống tương tự như vậy đã xảy ra tại trận bán kết SEAGAME 2003, tại lượt đấu của Việt Nam và Malaysia, thủ môn đội bạn là Syamsuri Mustafa đã có một pha phát bóng tại vòng cấm và pha bóng này đã giúp Malaysia nhận về một bàn thắng.

Thủ môn khi bàn nhờ vào những cú phát bóng
Thủ môn khi bàn nhờ vào những cú phát bóng

Ngoài ra, cũng đã có rất nhiều thủ môn ghi được các bàn thắng nhờ vào các quả đá phạt và trở nên nổi tiếng. Cụ thể, thủ môn Jose Luis Chilavert trong một lần thi đấu đã lập được 1 cú hat trích về cho đội nhà của mình. Tức là trong 1 trận đấu mà mang về 3 bàn thắng nhờ vào các cú penalty. Hay tại AFC Champions League, Fabio Dos Santos cũng vô cùng may mắn khi trở thành thủ môn có bàn thắng đầu tiên ở giải đấu này. Đặc biệt nhất, tính đến ngày 27/03/2011 thì thủ môn Rogerio Ceni đã ghi được tất cả 100 bàn thắng nhờ vào những quả đá phạt trực tiếp và đá phạt penalty.

Tố chất để trở thành một thủ môn giỏi là gì?

  • Một người thủ môn giỏi đầu tiên cần phải có được sự ổn định, tiếp đến sau đó là kỹ năng thi đấu và phong độ.
  • Các chuyên gia bóng đá đã nhận định rằng, việc đánh giá một thủ môn có giỏi hay không không thể căn cứ vào một trận đấu và phải dựa trên số lượng bàn thắng đã cản phá và số trận đã thi đấu.
  • Thủ môn cần có kỹ năng phát động tấn công giỏi. Không những thế, thủ cũng cần phải có lập trường vững vàng, sự tập trung tuyệt đối trong việc cản phá các pha bóng.
  • Trong các tình huống thủ môn phải đối một – một, thì sự dũng cảm cũng như khả năng lãnh đạo bóng cũng vô cùng cần thiết. Đặc biệt, để đánh bại được tiền đạo đội đối thủ, thủ môn cần phải bình tĩnh phán đoán, nắm bắt và xử lý tình huống chính xác tuyệt đối.
  • Ngoài ra, một thủ môn giỏi cần phải sức khỏe ổn định, duy trì thể lực ổn định trong suốt cả trận đấu cũng như luôn giữ được tâm lý bình tĩnh, tự tin khi phải đối mặt với đối thủ.
Những yếu tố để trở thành một thủ môn giỏi
Những yếu tố để trở thành một thủ môn giỏi

Tình huống thủ môn chạm tay ngoài vòng cấm

Thủ môn có nhiệm vụ cơ bản nhất đó chính là cản phá những pha bóng của đối thủ để việc ghi bàn không thể xảy ra. Do vậy, không cần biết thủ môn có kỹ thuật như thế nào những chỉ cần thủ môn cản phá được các bàn thua thì phong độ của họ sẽ luôn được đánh giá cao. Chính vì vậy, khi thủ môn thi đấu mang lại hiệu quả cao cho toàn đội thì huấn luyện viên sẽ rất ít khi có suy nghĩ thay người.

Tuy nhiên, bởi vì hay xảy ra các lỗi thủ môn bắt bóng ngoài vòng cấm địa cho nên người thủ môn cần chú ý và tuyệt đối không sử dụng tay bắt bóng ở ngoài vòng cấm. Không những thế, cho dù thủ môn đang ở trong vòng cấm, thì việc đưa tay chạm vào bóng khi bóng đang ở ngoài vòng cấm hoặc ở trên không cũng không được phép xảy ra. Bởi vì điều này chính là phạm lỗi.

Như vậy bài viết vừa rồi là những thông tin kiến thức bóng đá thú vị về thủ môn là gì mà 188bet muốn chia sẻ đến các bạn. Hy vọng qua bài viết này, bạn sẽ phần nào hiểu hơn về vị trí thủ môn, nếu thủ môn bị thẻ đỏ thì sao hay thủ môn ra ngoài vòng cấm phạm lỗi bị phạt như thế nào,… Nếu như bạn muốn tìm hiểu nhiều hơn nữa về các kiến thức bóng đá, đừng quên thường xuyên theo dõi 188bet để cập nhật những tin tức mới nhất tại đây nhé.

Xem thêm:

Tiền vệ là gì? Vai trò của vị trí tiền vệ trong bóng đá

Hậu vệ là gì? Chia sẻ về vai trò của vị trí hậu vệ trong bóng đá

Tiền đạo là gì? Các vị trí tiền đạo trong đội hình bóng đá